Experiments

Reorganisatieprocedures en het verleden: onontgonnen terrein

De onvolprezen Nederlandse Vereniging voor Rechtsvergelijkend
en Internationaal Insolventierecht (NVRII) heeft recent de (open access) preadviezen 2025 gepubliceerd, onder de voor Belgische juristen intrigerende titel “Wegpoets WHOA or Scheme of Erasures?”. Rode draad doorheen deze adviezen is de vraag of/hoe (ook) reorganisatieprocedures achteruit moeten/kunnen kijken.

“Reorganization procedures are sometimes a better way to deal with insolvent companies than to liquidate the company. Reorganization procedures aim to capture the going concern value for creditors by ‘right-sizing the capital structure’ or providing creditors with a necessary and often overdue ‘hair-cut’. These metaphors do not take away that creditors are commonly forced to accept less than full payment on their claims. Not only the outcome of a reorganization procedure is markedly different from a liquidation procedure, but also the way of dealing with the past is quite different. In case of liquidation procedures, an appointed Insolvency Practitioner will review transactions conducted prior to insolvency through the lens of transaction avoidance and review behaviour of directors and shareholders through the lens of liability. Reorganization procedures are so much geared towards saving the business and the company and are thereby so much forward-looking that there appears to be little room for looking back. One could even question whether a less noble goal of starting reorganization procedures might in some cases be to prevent looking back.”

Aan deze rode draad worden drie interessante rapporten gewijd. Voor de Belgische lezer is dit zeer interessant want de vraag of reorganisatieprocedures voldoende achteruit kijken, is niet of nauwelijks geproblematiseerd onder Belgisch recht. Anders gesteld: daar waar het faillissementsrecht zowel naar het verleden (en voor een belangrijk deel) als naar de toekomst kijkt, richt het reorganisatierecht zich bijna uitsluitend op de toekomst (en de “verdeling” van deze veronderstelde toekomst). Lezing van de rapporten doet minstens de vraag rijzen of de historische dimensie prominenter aan bod moet komen in het Belgische reorganisatierecht.

‘Consumentborg’ in een vennootschap- of verenigingscontext

Boek 9, titel 1 treedt in werking op 1 januari 2026

Op 1 januari 2026 treedt boek 9 titel 1 BW in werking. Zoals bekend wordt daarbij het beschermingsregime voor de ‘kosteloze borg’ vervangen door dat van de ‘consumentenborg’. Hier wil ik kort bekijken wat dit betekent voor persoonlijke zekerheden gesteld door een insider (bestuurder, aandeelhouder) voor schulden van een vennootschap.

Art. 9.1.42 al. 1 BW verwijst vooreerst voor de definitie van consument naar art. I.1, 2° WER: “iedere natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden die buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit vallen”. Deze definitie, hoewel anders geformuleerd, vormt een zwaluwstaartverbinding met de correlatieve functionele definitie van een onderming als secundair ondernemingsbegrip dat het aanknopingspunt vormt voor enkele boeken van het WER (“duurzaam een economische doel nastreven” – zie bv. art. I.6, 12° of I.8, 39° WER). De definitie van consument is altijd situationeel te bekijken voor de betrokken handeling. Een natuurlijke persoon die onderneming is (in formele of in functionele zin- breviter: een zelfstandige), kan dus voor bepaalde handelingen als consument worden beschouwd. De hoedanigheid op het ogenblik van de zekerheidstelling is relevant. De schuldeiser draagt de bewijslast dat de persoonlijke zekerheidsteller geen consument is voor doelstellingen van boek 9 (art. 9.1.43 al. 4 BW).

Deze definitie maakt dat bestuurders die zich persoonlijk zeker stellen voor hun vennootschap geen beroep kunnen doen op de bescherming voor consumentenborgen. Diensten gesteld door een natuurlijke persoon als vennootschapsmandataris als zelfstandige (en niet als werknemer in ongeschikt verband) worden beschouwd als een professionele activiteit (J. Vananroye en K.-J. Vandormael, “Boek I WER en Wet Natuurlijke Rechter: van handelsrecht naar ondernemingsrecht”, in Het Wetboek van economisch recht: van nu en straks?, 26, nr. 21; J. Vananroye, Leerstukken ondernemingsrecht, Intersentia, 2020, 32, nr. 38.). Een persoonlijke zekerheid door een bestuurder voor een schuld van zijn vennootschap is geen handeling die buiten zijn professionele activiteit valt.

De (betwistbare) cassatie-rechtspraak met een bijkomende ‘organisatie-voorwaarde voor bestuurders als onderneming kunnen worden gekwalificeerd is hier irrelevant: deze rechtspraak gaat over het formele ondernemingsbegrip van art I,1, 1° WER (Zie o.m. in voltallige zitting van de eerste kamer: Cass. 23 november 2023, TRV/RPS, 2024/3, 262, noot I. Vanwalleghem en N. Appermont: “De kwalificatie van bestuurders als onderneming: Errare humanum est, sed perseverare…”). Voor doeleinden van boek 9 speelt het begrip consument (met het functionele ondernemingsbegrip als correlatief en tegengesteld begrip). Voor een bestuurder als zelfstandige zijn bestuursmandaat uitoefent, kan er weinig twijfel zijn dat dit het beschermingsregime van de consumentenborg uitsluit. Zo ook J. Baeck en J. Marchau, “Wetsvoorstel persoonlijke zekerheid: van kosteloze borgtocht naar consumentenborgtocht”, RW 2024-25, 1246, weliswaar m.b.t. de oorspronkelijke formulering van het wetsvoorstel dat sprak over de afwezigheid van een ‘functionele band’.

Dat beschermingsregime kan wel van toepassing zijn op een bestuurder van een VZW die zijn mandaat niet als zelfstandige uitoefent (bv. als de VZW niet is onderworpen aan de vennootschapsbelasting en het mandaat on- of laagbezoldigd wordt uitgeoefend).

Of de betrokken bestuurder al dan niet een substantiële invloed heeft op de gepatroneerde vennootschap is niet bepalend. Dit criterium is een bijkomende reden om het beschermingsregime uit te sluiten indien de hoofdschuldenaar een rechtspersoon is, maar moet pas onderzocht worden indien de zekerheidsteller onder de gewone definitie van consument valt. Dat is voor de vennootschapsbestuurder dus niet het geval.

Indien de hoofdschuldenaar een rechtspersoon is, de bescherming van de consumentenborg bovendien niet van toepassing op de zekerheidsteller (ook al is die een consument in de gebruikelijke definitie) indien deze een substantiële invloed kan uitoefenen op de besluitvorming van die rechtspersoon.

De verantwoording bij het relevante Amendement 11 verwijst hiervoor naar o.m. naar het begrip controle in art. 1:14 en 1:18 WVV. Art. 1:14 § 1 WVV definieert controle als “de bevoegdheid in rechte of in feite om een beslissende invloed uit te oefenen op de aanstelling van de meerderheid van bestuurders of zaakvoerders of op de oriëntatie van het beleid”. Ik begrijp die verwijzing zo dat als er controle is in de zin van het WVV, er evident sprake is van een substantiële invloed in de zin van boek 9 BW. Ook als er gezamenlijke controle is, is er een substantiële invloed. Onder gezamenlijke controle wordt begrepen “de controle die een beperkt aantal vennoten samen uitoefenen, wanneer zij zijn overeengekomen dat beslissingen over de oriëntatie van het beleid niet zonder hun gemeenschappelijke instemming kunnen worden genomen” (art. 1:18 al. 1 WVV).

 Uit de afwezigheid van controle in de zin van het WVV moet echter niet noodzakelijk de afwezigheid van een substantiële invloed worden afgeleid. In de gewone betekenis van deze woorden ligt de drempel voor dat laatste begrip ligt lager. Te denken valt aan de hypothese van enkele aandeelhouders die elk apart geen controle hebben, die ook geen formele overeenkomst hebben die toelaat te besluiten tot gezamenlijke controle, maar die op het ogenblik van de zekerheidstelling de oriëntatie vanhet beleid wel samen sturen. In zo’n geval lijkt er me ook sprake van substantiële invloed van elk van die aandeelhouders.

Anders dan het oude recht stelt boek 9 de controle en niet het economisch voordeel voorop. Hieruit kan worden afgeleid dat een samenwonende partner van een aandeelhouder of bestuurder wel beroep kan doen op de bescherming voor de consument-borg, wat ondere het oude recht was betwist. Zie de verantwoording bij het relevante Amendement nr. 11 (Parl. St. Kamer 2024,  0261/002, p. 14): “Het is met de voorgestelde regeling duidelijk dat het loutere feit dat er een huwelijksrelatie of andere samenwoningsvorm bestaat tussen de hoofdschuldenaar en de borg dan wel tussen de bestuurder of aandeelhouder van de rechtspersoon die hoofdschuldenaar is en de borg, op zichzelf aan deze laatste de bescherming van de regels uit de consumentenborg niet ontneemt. Het feit dat de borg in het kader van de samenwoningsrelatie diensten verricht voor de hoofdschuldenaar of diens vennootschap, ontneemt evenmin deze bescherming. Indien een echtgenoot bijvoorbeeld administratieve taken of de boekhouding doet voor de vennootschap van de andere echtgenoot, betekent dit niet noodzakelijk dat de borg een substantiële invloed op de vennootschap kan hebben.”

Eén passage uit de verantwoording bij het relevante Amendement nr. 11 creëert meer mist dan klaarheid:

“Het feit dat de borg bestuurder is binnen de hoofdschuldenaar/rechtspersoon ontneemt hem of haar in beginsel wel de bescherming, tenzij in concreto zou worden aangetoond dat de borg geen enkele feitelijke of juridische zeggenschap kan hebben, bv. omdat het bestuursmandaat enkel is ingesteld om een consumentenborg te vermijden of omdat de feitelijke bestuurder van de hoofdschuldenaar een beroepsverbod heeft gekregen. Hetzelfde geldt voor een feitelijke bestuurder bij wie de kwalificatie als feitelijke bestuurder is erkend door een rechter.” (Amendement nr. 11, Parl. St. Kamer 2024, 0261/002, p. 14.)

Waar weinig discussie over kan bestaan is dit:

  • Wie formeel bestuurder is kan in de regel niet genieten van de bescherming van de consumentenborg.
  • Wie de facto bestuurder is (waarbij dit mandaat niet wordt gepubliceerd, bv. omwille van een beroepsverbod) kan niet genieten van de bescherming van de consumentenborg. Zo’n persoon zal overigens in de regel ook een ‘substantiële invloed’ hebben.

Waar ik wel moeite mee heb in de verantwoording, is de suggestie dat een bestuurder zou kunnen aantonen dat hij slechts een sham bestuurder is om wel te kunnen genieten van de bescherming van de consumentenborg.

Dat kan gevolgd worden als de betrokken zekerheidsteller op vraag van de schuldeiser enkel bestuurder is geworden om te ontsnappen aan de regels inzake consumentenborg en het voor alle betrokken duidelijk is dat deze bestuurstaak in realiteit niet zal worden uitgevoerd. Het is geen geheim dat financiers soms zeer creatief zijn bij het omzeilen van het beschermingsregime voor natuurlijke personen. Uit de context van de verantwoording lijkt het dat de wetgever hier vooral denkt aan partners van echte bestuurders (die onder de nieuwe regels zoals gezegd dus duidelijk wel onder het beschermingsregime vallen). In dat geval geldt de regel dat tussen partijen de ‘tegenbrief’ (de werkelijke toestand) en niet de gesimuleerde toestand moet worden toegepast (art 5.39 al. 2 BW).

Anders is het voor bv. een stroman van een werkelijke bestuurder getroffen door een beroepsverbod. Het lijkt me ondenkbaar dat deze stroman zich op deze geveinsde toestand kan beroepen om te kunnen genieten van het beschermingsregime, indien de schuldeiser hier niet desbewust aan heeft meegewerkt. Derden te goeder trouw hebben immers de optie om zich te beroepen op de geveinsde toestand (art. 5.39 al. 3 BW).

In géén geval mag uit deze passage worden afgeleid dat een bestuurder-zekerheidsteller kan aantonen dat hij geen substantiële invloed heeft – bv. omdat hij maar één van de velen is – om te kunnen genieten van de bescherming van de consumentenborg. De verantwoording bespreekt deze ontsnappingsweg duidelijk in de context van veinzing en spreekt van “geen enkele feitelijke of juridische zeggenschap.”

* *
*

De conclusie is dat dit beschermingsregime voor persoonlijke zekerheden voor schulden van vennootschappen in de praktijk een eerder zeer beperkte draagwijdte zal hebben.

Dat was niet anders ondere het oude recht voor ‘kosteloze’ borgen. De borgtocht werd geacht ‘kosteloos’ te zijn wanneer enig economisch voordeel ontbreekt, zowel rechtstreeks als indirect, dat de borg kan genieten dankzij de borgstelling. Die kosteloosheid werd in de regel niet aanvaard bij persoonlijke zekerheden door insiders voor hun vennootschap (Zie uitgebreid en kritisch M.E. Storme, Persoonlijke zekerheden en aanverwante rechtsfiguren, 56-60). Hoewel het begrip ‘kosteloos’ hiermee werd gerekt (ibid., 59), spoort het wel met het idee dat persoonlijke zekerheden door vennootschapsinsiders met minder argwaan mogen worden bekeken dan die ten voordele van bv. familieleden of vrienden.

De persoonlijke zekerheid door de insider (natuurlijk persoon, rechtspersoon of andere organisatie) van een vennootschap is immers van een andere orde dan persoonlijke zekerheden in andere situaties, voor economische ‘echte derden’. De zekerheidsteller zal doorgaans de controle hebben over de hoofdschuldenaar en heeft ook een direct belang bij diense financiële situatie. In de feiten identificeert de controlerende aandeelhouder zich sterk met de vennootschap die economisch niet echt een derde is. Men zou kunnen zeggen: bij een vennootschap met beperkte aansprakelijkheid is het de niet-aansprakelijkheid van de controlerende aandeelhouder voor een activiteit die hij controleert en waarvan hij de vruchten plukt, die eigenaardig is. Een persoonlijke zekerheid van die aandeelhouder is slechts een terugkeer naar de normale aansprakelijkheid van een ondernemer die geen vennootschap gebruikt of een moedervennootschap die geen dochtervennootschap heeft.

Daarmee is niet gezegd dat er geen bescherming speelt bij persoonlijke zekerheidstellers die niet onder de consumentenborg vallen. Dit wordt verder uitgewerkt in J. Vananroye, “Hoofdelijkheid tot zekerheid, sterkmaking tot nakoming en patronaatsverklaringen”, in Nieuw recht inzake persoonlijke zekerheden, te verschijnen begin 2026 en nu reeds te bestellen via de website van Intersentia. Dit boek geeft een grondige analyse van de nieuwe regels, met bijdragen van Marieke Wyckaert, Vincent Sagaert, Matthias Storme, Dominique Blommaert, Prescillia Algrain, Willem Possemiers, Charles-Antoine Leunen en Joeri Vananroye.

Joeri Vananroye

PhD Workshop on European/International Insolvency Law | apply by December 31, 2025

Following seven successful editions, the Stichting Bob Wessels Insolvency Law Collection (BWILC) is pleased to announce its 8th PhD Workshop on European/International Insolvency Law. PhD students are invited to present their research ideas in the area of European/ International Insolvency Law, and discuss the challenges and questions they face.

The two-day workshop will be held on Wednesday 25 and Thursday 26 March 2026 at KU Leuven (Leuven, Belgium).

Objectives of the PhD Workshop

The workshop aims to achieve two main goals. First, it provides PhD students in the area of European/International Insolvency Law a chance to connect with peers who are more or less at the same stage of their academic career. They can meet, exchange experiences and create a network. Second, the workshop allows each participant to present, test and discuss its (developing) research ideas in front of fellow colleagues as well as experienced professors.

Participate in the PhD Workshop

This years’ workshop will take place at KU Leuven (Leuven, Belgium). The workshop is organised by the Stichting Bob Wessels Insolvency Law Collection, which supports the international and European insolvency law section in the library of the Leiden Law School. BWILC provides one night of accommodation in Leuven and, to the extent not otherwise reimbursed, a maximum of 50% of travel expenses up to EUR 250,- for those invited to give a research presentation.

PhD students may present their research proposal, interim results, or (draft) chapter/ article. Applications can be submitted by filling in this electronic form (see annex) by 31 December 2025, midnight CET. Participation in the workshop is reserved for invited PhD students.

Responsibility for the review of applications and the workshop lies with the Board of BWILC, consisting of Prof. Reinout Vriesendorp (chair), Dr. Gert-Jan Boon, Prof. Juanita Calitz, Prof. Stephan Madaus, Smitha Menon, Dr. Paul Omar, Dr. Neeti Shikha, and Prof. Joeri Vananroye. Prof. em. Bob Wessels is involved as a patron.

Employees’ protection under the EU Pre-pack Directive after the Trilogue: Employees’ protection under TUPE is alive and employees will still transfer in case of related party pre-packs!

A post by Rolef de Weijs, Luca Ratti and Johan Zwemmer

Towards a European pre-pack

In 2022 the European Commission presented a Proposal for the harmonisation of rules on pre-packs.[1] There were two central elements to the Commission’s proposal. First, all Member States should allow for pre-packs also with related parties. Second, existing EU protection of employees in case of pre-packs from the Transfer of Undertakings and Protection of Employees (TUPE) Directive[2] as developed by the CJEU would be abolished. The protection afforded under TUPE, as interpreted and developed by the CJEU, provides that employees transfer where the prepack is not aimed at the liquidation of the enterprise. As a consequence, employees will transfer most notably where a former shareholder or another related party acquires the business out of insolvency. In its unexplained attempts to give pre-packs a maximal boost, the Commission’s Proposal simply provided that all pre-packs would be deemed to be aimed at liquidation, which would mean that employees would never transfer on the basis of European law.

Under the European legislative process, the Commission has the right to initiate a directive, but it is up to the Council and the European Parliament to adopt a directive. The Council’s position has been somewhat unclear. The European Parliament pushed back against the Commission’s proposal for the harmonisation of rules on pre-packs with an amendment aimed at safeguarding employees’ protection. With these different positions, the Pre-pack Proposal entered the Trilogue phase, a process often referred to as the “back room of the back room.”[3] Since the Trilogue is not a transparent procedure, outsiders could not know in which direction the negotiations were heading. Like Schrödinger’s cat, we did not know whether employees’ protection was dead or alive while the Trilogue was ongoing.

The outcome of the Trilogue remains somewhat messy.[4] However, we conclude that, based on the text of the Pre-pack Directive, it is sufficiently clear that employees’ protection under TUPE is still intact and that employees will continue to transfer in the case of related-party pre-packs. The rather aggressive attempt to abolish employee protection in such cases has been unsuccessful.

Continue reading “Employees’ protection under the EU Pre-pack Directive after the Trilogue: Employees’ protection under TUPE is alive and employees will still transfer in case of related party pre-packs!”

A cost-free reparation loan that costs billions and reconstructs nothing

A critical look by Veerle Colaert and Paul Dermine at the wrangling over the Russian assets held at Euroclear

While Trump’s original peace plan appears to be off the table, his proposal to create an investment fund with Russian assets at Euroclear continues to reverberate. Many European leaders are now calling even more forcefully for these assets to be transferred to Ukraine without delay, before the Trump administration mobilises them with its own agenda – and for its own benefit.

The urge to act quickly is understandable, but it is at least as important to keep a cool head. The United States clearly cannot seize the Russian assets held at Euroclear without the EU’s consent. And the reasons for the EU to leave those assets untouched remain as compelling as ever.

Continue reading “A cost-free reparation loan that costs billions and reconstructs nothing”

The Law of Capitalism and How to Transform It – An Evening with Professor Katharina Pistor

Leuven (Belgium), Provinciehuis, Thursday 15 January 2026, 6 pm

On Thursday 15 January 2026, 18:00 at the Provinciehuis in Leuven (Belgium) Professor Katharina Pistor of Columbia Law School will introduce her new book on The Law of Capitalism and How to Transform It in discussion with the audience and moderated by Professor Joeri Vananroye (Institute for Insolvency Law, KU Leuven). Attendance is free, but please register via this link before 14 January 2026.

Even though capitalism has been conventionally described as an economic system, it is actually a deeply entrenched legal regime. Law provides the material for coding simple objects, promises, and ideas as capital assets. It also provides the means for avoiding the legal constraints that societies have frequently imposed on capitalism. By exploring the ways that Western legal systems empower individuals to advance their interests against society, Katharina Pistor reveals how capitalism is an unsustainable system designed to foster inequity. She offers ideas for rethinking how the transformation of the law and the economy can help us create a more just system—before it is too late.

In 2019 Professor Pistor presented her book The Code of Capital: How the Law Creates Wealth and Inequality at the KU Leuven for a large audience. See here for videos of the event. An early version of the ideas in this book was presented at the 2016 Heremans Lectures in Law & Economics at KU Leuven. Professor Pistor received in 2024 a doctorate honoris causa from the University of Antwerp.

Attendance is free, but please register via this link before 14 January 2026.

NextGen Insolvency: studenten reflecteren over uitdagingen in het insolventierecht

Uitnodiging gratis studieavond

Naar goede gewoonte organiseren de masterstudenten van de grondige studie insolventierecht aan de Universiteit Antwerpen een studieavond onder begeleiding van prof. Melissa Vanmeenen.

Tijdens deze achttiende editie geven studenten toelichting bij een aantal thema’s uit het insolventierecht.

De studieavond gaat door op dinsdag 16 december 2025 om 19u, in lokaal C.103, Stadscampus UAntwerpen. (ingang via gebouw E naast Agora Café, Grote Kauwenberg 2 – volg de gang langs de sporthal en neem de trap naar de eerste verdieping)

Iedereen is welkom, gratis registreren kan via deze link.

Meer info: mail naar melissa.vanmeenen@uantwerpen.be  of via deze linkedin post

Insolvency Doctor Knock: not Prozac but Related Party Pre-Packs (RPPP’s)

A post by Rolef De Weijs, Luca Ratti & Johan Zwemmer

The EU wants to introduce pre-packs as a new type of insolvency procedure as a cure for financial failure. The French novel ‘Dr Knock’ provides a clear warning about doctors and medicines. Too much medicine weakens a healthy society. The following contains two spoilers. The first as to the plot of Dr. Knock. The second as to what will happen if the current EU Pre-Pack Proposal is adopted where it forces Member States to allow for Related Party Pre-Packs at the expense of creditors and employees.

The story of Dr Knock

The French novel Dr Knock (1924) by Romains tells the story of a doctor in a rural French town who wants to retire. The ambitious doctor Knock takes over the practice. The main problem is that the population is too healthy. Dr Knock, however, is of the opinion that healthy people are simply people that don’t realize they are sick. Dr Knock then offers each citizen a free consult, where he discusses new ailments and the risks of microbes. Soon half the population is under doctor supervision and the local hotel is turned into an emergency hospital.

Continue reading “Insolvency Doctor Knock: not Prozac but Related Party Pre-Packs (RPPP’s)”

Insolventierecht: een synopsis in minder dan 4500 woorden

Insolventierecht is het recht van schaarste: waar aanspraken botsen en waarde moet worden verdeeld zonder dat elk kan krijgen wat hem krachtens het niet-insolventierecht toekomt. Deze schaarste dwingt het privaatrecht tot zijn scherpste keuzes. Insolventierecht is daardoor een zeer technisch en een zeer politiek rechtsdomein.

Het onderscheid tussen zakelijke dan wel persoonlijke rechten komt in alle scherpte naar voor in de insolventiehypothese. Waar het zakelijk recht een reële aanspraak geeft op een goed (un droit réel), heeft de schuldeiser slechts een hoopvolle verwachting van een toekomstige realisatie (une créance).

Continue reading “Insolventierecht: een synopsis in minder dan 4500 woorden”

The SFDR II Proposal: An Overview

A post by Dr. Arnaud Van Caenegem

The European Commission published its proposal for amending the Sustainable Finance Disclosure Regulation (SFDR) on 20 November 2025, accompanied by a Q&A. The proposal also explicitly amends the PRIIPS Regulation and is understood to implicitly “moot” certain provisions of the Taxonomy Regulation that reference the SFDR.

The SFDR has been discussed in a previous post as a disclosure regulation, adopted with the objective to harmonize the provision of sustainability-related information in individual and collective investment activities by financial market participants, financial advisers and financial products. The Commission proposal introduces a second objective: the creation of a harmonized categorization of sustainability-related products.

This post covers the three key proposed changes: a substantial reduction of the obligations for financial market participants, a limitation of the scope to “collective investment”, and a shift from a disclosure to a categorization framework.

Continue reading “The SFDR II Proposal: An Overview”

De wijze jeugd aan het woord. Over de toekomst van het vennootschaps- en financieel recht

Cashpoolovereenkomsten zijn efficiënte tools voor het liquiditeitsbeheer binnen vennootschapsgroepen, dat staat vast. Maar wist u ook dat ze bijzondere risico’s met zich meebrengen, niet in het minst wanneer ze in stand worden gehouden wanneer de groep of een deel ervan in financiële moeilijkheden verzeild geraakt. De persoonlijke aansprakelijkheid van de bestuurders loert in dergelijke gevallen om de hoek. Waar ligt evenwel de grens tussen efficiënt liquiditeitsbeheer en misbruik van een groepsstructuur?

Dat het WVV belangrijke versoepelingen met zich bracht, onder meer op het vlak van de variaties die aan de rechten van aandeelhouders kunnen worden aangebracht, staat niet ter discussie. Eén van de drijfveren voor zoveel soepelheid was om investeringen aan te trekken of minstens in België te houden en investeerders niet noodzakelijk juridische omwegen te moeten zien maken langs buitenlandse vehikels. De private equity sector, met Luxemburg als traditioneel gastland, was hierbij een duidelijke target. Is ons WVV evenwel flexibel genoeg om deze sector te accommoderen? En zo ja, zijn de belangen van schuldeisers en minderheidsaandeelhouders dan wel nog voldoende beschermd?

Wat Central Securities Depositors (CSD’s) doen, was voor de plannen van de Europese Commissie met de in België aangehouden Russische tegoeden voor velen onbekend. Hun rol is nochtans vanuit vele opzichten cruciaal, zowel vanuit het perspectief van het vennootschaps- als het financieel recht. In belangrijke mate onontgonnen terrein in België was lange tijd de vraag naar de impact van incidenten in de “chain of intermediaries” (i.e. de ketting van aan de CSD tot de eigenlijke effectenhouder) op de rechten van aandeelhouders. Ondertussen dringt de vraag zich op of de DLT-technologie op dat vlak niet voor een aanzienlijke vereenvoudiging zou kunnen zorgen.

De aansprakelijkheid van de kredietverlener; een evergreen in het Belgisch privaat bankrecht. Zorgt de spectaculaire omwenteling in het regelgevend kader voor kredietinstellingen van de voorbije jaren, en in het bijzondere de prominente plaats die ESG-overwegingen in die regelgeving heeft ingenomen, voor een wijziging in de traditionele theorie over de aansprakelijkheid van de kredietverlener? Kunnen banken straks aansprakelijk worden gesteld wanneer blijkt dat zij, al dan niet in strijd met eigen publieke aankondigingen, krediet verlenen voor activiteiten die internationale milieunormen of de mensenrechten schenden? Wat is de mogelijke impact op de kredietverlening?

Bovenstaande vier thema’s stonden centraal in het doctoraatsonderzoek van vier recent gedoctoreerden van het Instituut Financieel Recht (IFR) van de UGent. Omdat het IFR trots is op haar alumni en we de enorme kennis en inzichten die ze de voorbije jaren hebben verzameld graag met het ruime publiek willen delen, organiseren we op 4/12 aanstaande een seminarie waarin de vier doctores het woord nemen. Ze nemen ons mee doorheen hun belangrijkste bevindingen, linken deze aan de juridische actualiteit en hebben bijzondere aandacht voor de praktische implicaties van hun onderzoek. De uiteenzettingen zijn ook online beschikbaar als een on demand webinar.

Doc-serie Vennootschaps- en financieel recht
Donderdag 4 december 2025 – 16.30 – 19.30 uur – Gent
Eveneens beschikbaar als online webinar
Deelnemers aan het seminarie of het webinar ontvangen 15% korting op de aankoop van de commerciële uitgave van de proefschriften van de sprekers.
Info en inschrijvingen https://gandaiusacademy.ugent.be/programma/rechtsdomeinen/2025-2026doc-ven-fin

Vennootschapsrechtelijke aandachtspunten bij groepsfinanciering
Dr. Louis De Meulemeester, advocaat bij Clifford Chance LLP

Agency conflicten in private equity-investeringen
Dr. Liselotte Van Coillie, advocaat in het fund structuring team van Argo Law

Ketens van tussenpersonen en Distributed Ledger Technologie (DLT) in de kapitaalmarkten
Dr. Louise Van Marcke, advocaat bij DLA Piper’s Financial Services & Insurance team en Praktijkassistent UGent

Bankaansprakelijkheid voor milieuschade en mensenrechtenschendingen
Dr. Niels Rogge, Praktijkassistent UGent

Prejudiciële vraag bij Grondwettelijk Hof over de onmogelijkheid van weigering van kwijtschelding beperkt tot bepaalde schuldeisers

Orb Gent, 13 november 2025

Een nieuwigheid van het voorlaatste faillissementsrecht (2018) was de mogelijkheid van gedeeltelijke kwijtschelding bij verzet van een derde-belanghebbende. Dit gaf de rechtbank de mogelijkheid om in grijstinten te schilderen i.p.v. het oude zwart/wit- regime van de verschoonbaarheid. Daarbij rees de vraag hoe een gedeeltelijke kwijtschelding onder de schuldeisers moest worden omgeslagen: enkel voor de zich verzettende schuldeiser, voor alle schuldeisers, hoe rekening te houden met de rangorde?

Het nieuwe art. XX.173 § 3 al. 3 stelt sinds 1 september 2023 (n.a.v. implementatie Hestructureringsrichtlijn): “De door de rechtbank gedeeltelijk geweigerde kwijtschelding wordt evenredig verdeeld over alle schuldeisers zonder inachtneming van de wettige reden van voorrang.” Dit lijkt er vanuit te gaan dat een gedeeltelijke weigering altijd geldt voor alle schuldeisers en bestaat uit een breukdeel dat voor alle schuldeisers wordt toegepast (en geen absoluut bedrag dat dan verder de rangorde volgt).

Daarmee leek de wetgever komaf te maken met de mogelijkheid dat de rechtbank ook specifieke schuldvorderingen kan uitsluiten van kwijtschelding i.p.v. één globale gedeeltelijke weigering die alle schuldeisers ten goede komt (zie voorheen D. De Marez en C. Stragier, Boek XX. Een commentaar bij het nieuwe insolventierecht, 310, nr. 583 en hier).

We hebben deze inperking van de mogelijkheden van de insolventierechtbank op deze blog betreurd. Als de gehele of gedeeltelijke weigering van kwijtschelding een vorm van “bestuursaansprakelijkheid” is voor de natuurlijke persoon, dan is de mogelijkheid van gedeeltelijke kwijtschelding een manier om de sanctie af te stemmen op de schade die door de onrechtmatigheid werd veroorzaakt.

Continue reading “Prejudiciële vraag bij Grondwettelijk Hof over de onmogelijkheid van weigering van kwijtschelding beperkt tot bepaalde schuldeisers”

Shareholder activism and sustainability: why and how do shareholders engage?

Teaser for a lunch seminar on 20 November 2025

In recent years, the corporate world has experienced an increased focus on sustainability. The pressure for climate action and social responsibility is no longer stemming solely from regulators, NGOs or the media. In fact, increasingly the push is coming from shareholders themselves. We have seen institutional investors and activist hedge funds use their shareholder rights to steer companies towards more sustainable business practices.

But how does this so-called ‘shareholder activism’ actually work in the context of sustainability? What motivates shareholders to engage on sustainability topics? And how much influence do they really have over corporate policy in jurisdictions such as Belgium, the Netherlands, the UK, and the US? 

These questions will take centre stage at the upcoming seminar on ‘Shareholder Activism and Sustainability’ organized by the Belgian Centre for Company Law, held on 20 November 2025 from 12-14h at Linklaters’ Brussels office.

The seminar will consist of the following speakers: Tom Vos (Maastricht University, University of Antwerp and Linklaters LLP), Lucia Jeremiašová (Maastricht University), Isabella Ritter (ShareAction), Rients Abma (Eumedion), Thierry L’Homme (Linklaters), Vincent Van Bueren (Gimv) and Florence Bindelle (EuropeanIssuers).

More information and registration can be found here. 

Below, we already give a teaser of the topics that will be covered in the seminar.

What is sustainability-focused shareholder activism?

Shareholder activism is not a novel, nor a recent idea. It refers to shareholders’ attempts to pressure management for changes in corporate policies and governance with the aim of improving firm performance. But in recent years, a new form of shareholder activism has emerged: sustainability-focused shareholder activism (sometimes also called ESG activism) which is focused on improving a company’s social and environmental impact, not (only) its financial performance.

This form of activism differs from ‘external stakeholder activism’ (such as litigation or protests by NGOs, unions, or consumers) because it operates from within the company’s shareholder base. Shareholders use the rights attached to their shares to advocate for change, whether through engagement with management, proposing resolutions at the general meeting, or voting against directors.

At the same time, different types of shareholder activists exist. Hedge funds, institutional investors, NGOs and even retail investors can all be active on sustainability issues. Their motives and methods may differ greatly. Some activists pursue sustainability because they see it as part of long-term financial value creation. Others act on the basis of broader social or environmental considerations, even when these do not align with shareholders’ financial interests.

The result is a complex landscape that blurs the boundaries between profit-driven engagement and purpose-driven advocacy.

Why would shareholders care about sustainability?

The motivations behind sustainable shareholder activism are as diverse as the activists themselves. Three main theoretical explanations for why investors care about corporate sustainability can be distinguished.

  1. Impact on long-term financial performance
    Many institutional investors engage on sustainability issues because they believe these affect long-term financial performance. A company that ignores environmental risks, for instance, might face future compliance- and litigation-related costs or reputational damage. Engagement thus becomes a way to protect portfolio value. However, this theory has limits. Index funds and “quasi-indexers”, which hold shares in nearly all major companies, may lack the financial incentives to monitor individual firms closely. And at some point, improving sustainability and maximising shareholder value may diverge.
  2. The ‘universal owner’ hypothesis
    According to another view, large diversified investors internalise externalities across their portfolios. As climate change and other societal issues may affect the long-term health of the entire economy and financial system, these ‘universal owners’ are motivated to promote sustainability to safeguard the value of their broadly diversified investments.  Thus, they engage for sustainability not because it improves a single firm’s returns, but because it protects their portfolio as a whole. The challenge, as scholars like Tallarita note, is that few portfolios are truly universal in practice.[1]
  3. Responding to investor demand
    Finally, asset managers may act on sustainability because they compete for investors’ capital. Many end-investors increasingly seek responsible management of their investments, and by implementing engagement strategies and robust ESG policies, firms can attract and retain these conscientious clients. Although it is of note to mention that this also raises the risk of “greenwashing” or what Christie calls “rational hypocrisy”: claiming to be committed to sustainability while avoiding costly or robust actions that such a commitment would require.[2]

Empirical evidence supports a nuanced picture. Studies find that institutional ownership is often associated with better environmental and social performance,[3] especially when investors engage collaboratively.[4] However, not all investors act on their words as some ESG funds vote strategically or selectively, supporting sustainability proposals only when their votes are non-decisive.[5]

The bottom line here is that shareholder activism has the potential to drive sustainability, but its effectiveness depends on who the activist is, how coordinated their efforts are and whether their incentives truly align with long-term value creation.

What are the tools of shareholders to influence sustainability?

Shareholder activists have several tools at their disposal to influence sustainability policy internally. These range from dialogue and engagement to formal mechanisms within corporate governance. Below, we touch on four key tools that are increasingly used to influence corporate sustainability agendas:

  1. Public Letters
    Activists may send open letters urging companies to adopt more ambitious climate targets or disclose sustainability information. These letters can attract media attention and signal investor expectations to the market.
  2. Shareholder Proposals
    In many jurisdictions, shareholders can submit proposals for consideration at the general meeting. These give investors a formal channel to put sustainability issues on the agenda at the general meeting. Such proposals are typically non-binding but may be impactful as signals of investor concern, attract attention of other shareholders, and influence board decisions. 
  3. Director Elections 
    Because boards set long-term strategy, electing or removing directors can be one of the most powerful ways to influence sustainability policy. Shareholders can support or oppose candidates of the board based on their sustainability stance, or, in some instances even propose their own alternative candidates. The 2021 Engine No. 1 campaign at ExxonMobil underscores the manner in which even small investors can make a significant impact.
  4. Say-on-Climate Votes
    A newer development, “say-on-climate” votes, allows shareholders to vote on companies’ climate policies. These votes may either be voluntarily offered by companies, proposed by shareholders, required by law or required by a company’s articles of association. Climate votes are becoming more common across jurisdictions and highlight the growing demand for corporate sustainability. 

​​Together, the aforementioned tools form a fast-evolving set of tools for shareholders, shifting the topic of sustainability from the sidelines of annual reports to the centre of corporate governance debates today.

Questions for Debate

The upcoming seminar will not only describe the mechanisms above but also invite discussion on their implications for corporate law and governance. Among the questions to be debated:

  • Will there be an increasing trend of shareholder activism on sustainability?
  • What can boards do to avoid shareholder activism on sustainability? How should they respond?
  • Should shareholders be able to file non-binding proposals on sustainability,?
  • Does current Belgian company law give shareholders sufficient means to influence corporate sustainability strategies?
  • Should Belgium introduce a mandatory “Say on Climate” vote?
  • Should shareholders have (more of) say on corporations’ sustainability policies; or is this best left to the discretion of boards?
  • Finally, will greater accountability to shareholders make companies more sustainable?

The seminar promises a lively exchange between academics, practitioners and policy experts. If you want to join us for this discussion, you can find more information and registration here.

Tom Vos
Assistant professor at Maastricht University, visiting professor at the University of Antwerp, Research Fellow at KU Leuven and attorney at Linklaters LLP

Lucia Jeremiašová
PhD candidate and lecturer at Maastricht University

Ehrin Belic
Student intern at the Institute for Corporate Law, Governance and Innovation Policies, Maastricht University

[1] Roberto Tallarita, “The Limits of Portfolio Primacy”, 76 Vanderbilt Law Review 2:511 (2023).

[2] Anna Christie, “The Agency Costs of Sustainable Capitalism”, 55 University of California, 875 (2021).

[3] Alexander Dyck, Karl V. Lins, Lukas Roth, Hannes F. Wagner, “Do institutional investors drive corporate social responsibility? International evidence” (2019), Journal of Financial Economics, Vol. 131, Issue 3, p. 693-714,

[4] Marco Ceccarelli, Simon Glossner, Mikael Homanen, Daniel Schmidt, “Which institutional investors drive corporate sustainability?” (2021), <http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3988058>.

[5] Roni Michaely, Guillem Ordonez-Calafi, Silvina Rubio, “Mutual Funds’ Strategic Voting on Environmental and Social Issues” (2021), ECGI Finance Working Paper No. 774/2021.

Wettelijke bedenktijd voor het bestuur van Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen

Aankondiging van rondetafelgesprek op 10 november 2025 en korte teaser

Zoals verschillende andere landen volgt het Nederlandse vennootschapsrecht het stakeholder model: uit de Cancunuitspraak en de Nederlandse Corporate Governance Code volgt dat het bestuur moet handelen in het belang van de vennootschap en de daarmee verbonden onderneming, wat betekent dat het bestuur het “bestendige succes van de onderneming” moet bevorderen en de belangen van de stakeholders tegen elkaar moet afwegen.

Wat Nederland op corporate governance vlak bijzonder maakt is dat het vennootschapsrecht op verschillende manieren de rechten van aandeelhouders inperkt om te verhinderen dat de aandeelhouders excessieve druk zetten op het bestuur om hun eigen belangen te laten prevaleren op het bredere vennootschapsbelang. 

Een voorbeeld van dit fenomeen is de wettelijke bedenktijd voor het bestuur van Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen in artikel 2:114b van het Nederlands Burgerlijk Wetboek. De wettelijke bedenktijd geeft het bestuur van Nederlandse beursvennootschappen de mogelijkheid om, met goedkeuring van de raad van commissarissen, een bedenktijd in te roepen van maximaal 250 dagen wanneer aandeelhouders de benoeming, schorsing of het ontslag (of een statutenwijziging van bepalingen inzake benoeming, schorsing, ontslag) agenderen van bestuurders en/of commissarissen, of wanneer een openbaar bod is aangekondigd of uitgebracht. Gedurende de periode dat de bedenktijd is ingeroepen wordt de bevoegdheid van de algemene vergadering inzake de benoeming, schorsing of het ontslag van bestuurders en commissarissen (of een statutenwijziging daaromtrent) opgeschort.

Continue reading “Wettelijke bedenktijd voor het bestuur van Nederlandse beursgenoteerde vennootschappen”

The EU Proposal for Pre-packs with Related Parties – some critical notes and essential amendments

A post by Rolef de Weijs and Flip Schreurs

1. Harmonization of Pre-packs 

The European Union seeks to harmonize European Insolvency Law. It has proposed a Directive for the harmonisation of certain aspects of insolvency law across Member States, including pre-packs.[1] The Commission’s ambition is to have this Proposal for a European pre-pack adopted as a Directive already by January 2026 (“the Proposal”).[2]

A pre-pack is a prepared insolvency procedure in which the sale of the business to a new owner is arranged prior to the opening of insolvency proceedings. Normally, this sale process takes place in a closed bidding environment and even in secrecy, in order not to disrupt the business and to ensure value maximization for creditors. Once the company is declared insolvent, the first thing that will typically happen is that the court appointed trustee will transfer the business to the highest bidder coming out of the sale process.[3]

Pre-packs have a tainted reputation, at least in jurisdictions where they are being used.[4] In part this is due to the highly legal nature of a pre-pack which overrides what people see in the street. In case of a prepack, a company as legal entity is declared insolvent by the court, but the business uninterruptedly continues to operate with a new owner. Creditors can no longer pursue their claim against the business (which is transferred to the new owner) and will have to file their claim with the trustee of the bankrupt entity. As long as pre-packs are conducted with outside parties, there is however little room for abuse. The procedure would then simply seek to ensure that the business is sold to the highest bidder in the interest of the joint creditors.[5] The prevention of damage caused by disruption by ensuring a confidential preparation only maximizes value. If this is what the pre-pack is all about, there is little cause for the tainted reputation.

Continue reading “The EU Proposal for Pre-packs with Related Parties – some critical notes and essential amendments”