Ook tijdens de vakantieperiode vergast de Ondernemingsrechtbank Gent, afdeling Gent de geïnteresseerde lezer met de regelmaat van de klok op interessante uitspraken. Vorige week werd een vonnis op Juportal geplaatst (ECLI:BE:ORGNT:2026:JUG.20260805.1) dat verplichte lectuur vormt voor wie een bestuursmandaat opneemt als “vertegenwoordiger” van een aandeelhouder (denk bv. aan venture capital, maar ook wel private equity).
De aan het vonnis onderliggende relevante feiten laten zich kort als volgt samenvatten: eind 2014 wordt een vennootschap opgericht. In 2022 verwerven 6 externe investeerders 25% van de aandelen, welke het statuut van B-aandelen krijgen. Eén van de investeerders – komende uit een netwerk van zgn. “business angels” wordt op dat ogenblik bestuurder. Tegelijk wordt een derde bestuurder benoemd, die geen aandeelhouder is en als onafhankelijk wordt beschouwd. Samen maken de drie bestuurders (A: oprichter; B: vertegenwoordiger B-aandeelhouders; C: onafhankelijk) een collegiaal bestuursorgaan uit.
De zaak zou niet voor de insolventierechter belanden mocht alles goed zijn blijven gaan. In augustus 2024 doet de vennootschap aangifte van staking van betaling. Enige tijd later stelt de curator een vordering bestuurdersaansprakelijkheid in tegen alle bestuurders (A, B en C).
Lezing van het vonnis maakt zeer duidelijk dat de oprichter-bestuurder weinig correct heeft gehandeld jegens de vennootschap én zijn collega-bestuurders. Belangrijke informatie werd stelselmatig achter gehouden of verkeerd voorgesteld. For the sake of the argument kan er vanuit worden gegaan dat A een weinig betrouwbaar sujet was.
Het vonnis bevat twee relevante lessen voor toekomstige bestuurders B.
Initieel bedrog is geen permanente verdediging
Bestuurder B bevond zich in een weinig benijdenswaardige situatie. Samen met andere bestuurders heeft hij geïnvesteerd in een vennootschap, waarvan nadien blijkt dat de oprichter-bestuurder voor geen haar te vertrouwen is. De rechtbank erkent deze situatie, maar maakt tegelijk kristalhelder dat deze pijnlijke vaststelling geen permanente verdediging biedt tegen een latere bestuurdersaansprakelijkheid. Eens de realiteit inzinkt, dienen de bestuurders te handelen op basis van de informatie waarover zij op dat ogenblik beschikken (overweging 5.10.7.: “Aanvankelijk konden tweede en derde verweerder wijzen naar eerste verweerder die kennelijk correcte informatie achterhield, doch dit is eindig.”).
Bestuurders die desondanks verderzetten, mede gelet op hun positie als aandeelhouder, riskeren aansprakelijk te worden gesteld, ook al werden zij initieel misleid (overweging 5.3: “Begin 2024 maakten nieuwe tegenvallende resultaten en de reeds bestaande schuldenlast evenwel duidelijk dat de insolventie van de vennootschap onafwendbaar was. Naar het oordeel van de rechtbank had het uitzichtloos karakter op dat ogenblik voor iedere zorgvuldig handelende bestuurder gekend moeten zijn. Enkel de derde verweerder, als enige bestuurder zonder aandeelhoudersbelang, heeft deze realiteit tijdig onderkend en zijn bestuursmandaat neergelegd op 23 januari 2024, nadat hij op 16 januari 2024 de onverbloemde financiële rapportage ontving. Tweede verweerster heeft de onderneming wel verder gezet omdat zij als investeerder tegen beter weten in, te lang de hoop heeft gekoesterd om haar investering niet te verliezen en heeft kennelijk niet meer rationeel gehandeld.”).
B-bestuurder maakt geen B-verantwoordelijkheid
Bestuurder B maakt deel uit van een collegiaal bestuursorgaan, waarin bestuurder A buiten de lijntjes kleurt. Biedt het “statuut” als B-bestuurder, ter vertegenwoordiging van B-aandeelhouders, enige bescherming aan B? De centrale overweging (overweging 5.10.6) van de rechtbank ter zake verdient volledig geciteerd te worden.
“In conclusie stelt tweede verweerster onder meer nog dat zij “uiteindelijk een rol opnam als investeerder-bestuurder (enig B-bestuurder)”. Tweede verweerster lijkt zich onvoldoende rekenschap te hebben gegeven dat zij deel uitmaakte van een collegiaal bestuur en dat zij net zoals de “founder” (oprichter) een eigen verantwoordelijkheid had als bestuurder. Ongeacht of men A-bestuurder of B-bestuurder was. Het uitgangspunt dat eerste verweerder als “founder” of oprichter een andere bestuurstaak of verantwoordelijkheid zou hebben gehad dan tweede en derde verweerder, kan niet worden gevolgd. Binnen een collegiaal bestuursorgaan rust niet alleen op iedere bestuurder een eigen verantwoordelijkheid voor het bestuur van de vennootschap. De collegialiteit verplicht de individuele bestuurder toezicht te houden op de medebestuurders. Tweede verweerder bouwt een argumentatie op alsof eerste verweerder een gedelegeerd bestuurder zou zijn, wat geenszins het geval was. Het bestuur van [SPEL] werd toevertrouwd aan een collegiaal bestuursorgaan. Er werd geen gedelegeerd bestuurder aangesteld of dagelijks bestuur geïnstalleerd. Conform de statuten had een zogenoemde “B-bestuurder” dezelfde bevoegdheden en verantwoordelijkheden als de overige bestuurders. Uit de stukken blijkt dat tweede verweerster zich overwegend als afgevaardigde van de investeerders heeft gedragen, eerder dan als bestuurder. Als een zogenoemde ‘business angel’ na haar inbreng toetreedt tot een collegiaal bestuur, dan is zij volwaardig bestuurder met alle daarbij horende verantwoordelijkheden. Van een bestuurder mag worden verwacht dat zij zich actief informeert over de toestand van de vennootschap. Zij kan zich niet beperken tot het passief afwachten van de informatie die door een medebestuurder of ‘founder’ wordt verstrekt. Zeker niet wanneer eerdere anomalieën werden vastgesteld en wanneer duidelijk is dat de mede-bestuurder onbetrouwbaar blijkt. De curator stelt dan ook volkomen terecht dat het bestuur “te licht over de precaire situatie [ging]”.
Besluit
Bestuurders kunnen om diverse redenen aan boord komen van een vennootschap. Wanneer zij deel uitmaken van een collegiaal bestuursorgaan is er geen plaats voor A, B, C, … bestuurders, althans niet wanneer het aankomt op het bepalen van de aansprakelijkheid ervan betreft. Bestuurder is bestuurder. Wanneer een overige bestuurder het spel niet correct speelt, kan dit niet als permanent excuus dienen (uit het uiteindelijke “resultaat” van het vonnis kan wel worden afgeleid dat de rechter enige “sympathie” had voor het lot van bestuurder B, m.n. bij de begroting van de concrete schadevergoeding – desalnniettemin blijven voorgaande principes hoogst relevant). Op dat ogenblik dienen onmiddellijk de maatregelen worden getroffen die zich opdringen, redenerend vanuit het vennootschapsbelang. In die zin is de ene bestuurder de andere wel (speling op L. Cornelis, “De ene bestuurder is de andere niet, ook niet in vennootschappen”, Liber Amicorum Eddy Wymeersch, 2008, 239- 258, die afsluit met volgende woorden: “Net zoals het sturen op openbare weg is het besturen van een vennootschap een risicovolle activiteit.”)
Corporate Finance Lab 